84. Yılında Dersim kırım ve katliamı-6

"Bu zavallı, cahil, görgüsüz halka medeniyet götürdük" Cumhurbaşkanı Köşk Belgeleriyle Dersim Katliamı ve Dönemin Basınına Yönelik Sansür Kararları ve 29 Ağustos 1937 de Atatürk'e verilen bilgi...
 Tarih: 16-11-2021 10:48:12   Güncelleme: 16-11-2021 10:56:12
84. Yılında Dersim kırım ve katliamı-6

WELG - Dönemin basını Dersim’de yapılan katliamları, Dersim’in boşaltılacağını küçük küçük haberlerle de olsa yazmaktaydı. Bunlar dış dünyada duyulunca Ankara’da Cumhurbaşkanlığıyla, Hükümet bu durumdan rahatsız olmuş, İçişleri Bakanı basına sansür uygulamıştı. Bunu tek parti iktidarı olan CHP’nin İçişleri Bakanı Şükrü Kaya eliyle yapmıştı.

Basının Dersim katliamı ile ilgili haberleri yayınlamaması, hatta ikinci, üçüncü sayfalarda küçük olaylarmış gibi yer vermesini bunları da taraflı haberler biçiminde vermeleri ve özelliklede: “bu zavallı, cahil, görgüsüz” halka medeniyet(!) götürdüklerini anlatmalarını, katliamlardan, operasyonlardan söz etmemeleri gerektiği istenilmektedir.

Şükrü Kaya: “Riyaseti Cumhur Umumi Kâtipliğine” diye 29 Ağustos 1937’de basına gönderdiği sansür uygulamaları genelgesiyle Atatürk’ü de bilgilendirmişti. Bu genelgede gazetelere; “ (…) huzur, refah ve medeniyetten bu zavallı, cahil ve görgüsüz vatandaşları” yola getirmek için operasyonların yapıldığını, Dersim’e medeniyet (!) götürüldüğünü anlatmalarını ister.

Köşk belgelerinden birinde İçişleri Bakanı Şükrü Kaya basına şu beş maddelik sansürü uygular:

1-Dersim havadislerini ve hadiselerini yalınız bu nokta-i nazardan tetkik etmek.

2-Askeri hareketten bahsetmemek.

3-Hükümetin evvelce derpiş etmiş olduğu programın tatbik edileceği ve neticenin yakında kat’iyetle elde edileceği fikrini yaymak.

4-Müsellahan bu harekete iştirak edenlerden başkaları hakkında hiçbir karar alınamayacağını yazmak.

5-Dersim havadislerini ikinci, üçüncü sayfalara intikal ettirerek vak’ayı hattı layıkına icra etmek.

Böylelikle basın susturulur. Dersim katliamına yönelik yazılanlar, anlatılanlar tek taraflı, maksatlı haberlerle süslenir, ballandırılır. Dersim katliamı üzerine yazılar yazdırılmaz, tersine Dersim’e “medeniyet, uygarlık” götürüldüğü “zavallı, görgüsüz halkı” ıslah etmek için Kemalist kadroların eliyle Dersimliler katledilerek, bombardımana tabi tutularak, yakılıp, zehirli gazlarla “fareler gibi” öldürülerek, sürgün edildiler. Basın katliamlara sessiz kaldı, çanak tuttu, yapılan zulmü onayladı.

Dersim katliamının ardından Seyit Rıza, oğlu ve yoldaşlarının idam edilmelerinin ardından Dersim’de on binlerce kişi sürgün edildi. Sürgüne gönderilenler batıda pek çok il, ilçe ve köylere dağıtıldılar. Dersim topraklarından kopartılan aileler batıda birer, ikişer haneler olarak köylere yerleştirildiler.

@welgmedya.com

***

Kaynak çalışma:

SALTIK; Turabi: Dersim Tarihi, Babek/Sancı Yayınları Kolektifi, Nisan 2019, İstanbul.

  Bu haber 418 defa okunmuştur.   Editör: haber merkezi   Kaynak: welg medya
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER ANALİZ Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 15 12 0 3 31 11 39 +20
2 Konyaspor 14 7 2 5 23 13 26 +10
3 Hatayspor 14 8 4 2 23 14 26 +9
4 Fenerbahçe 14 7 4 3 20 17 24 +3
5 Alanyaspor 15 7 5 3 20 23 24 -3
6 Galatasaray 15 6 4 5 21 19 23 +2
7 Başakşehir FK 14 7 6 1 20 16 22 +4
8 Fatih Karagümrük 14 6 4 4 21 18 22 +3
9 Beşiktaş 15 6 6 3 22 22 21 0
10 Adana Demirspor 15 5 5 5 20 20 20 0
11 Sivasspor 15 4 4 7 21 15 19 +6
12 Antalyaspor 14 5 6 3 18 20 18 -2
13 Altay 15 5 7 3 20 23 18 -3
14 Gaziantep FK 14 5 6 3 17 21 18 -4
15 Giresunspor 14 4 6 4 12 12 16 0
16 Kayserispor 14 4 6 4 18 22 16 -4
17 Yeni Malatyaspor 14 4 9 1 12 23 13 -11
18 Göztepe 14 2 7 5 13 20 11 -7
19 Kasımpaşa 15 2 8 5 14 22 11 -8
20 Çaykur Rizespor 14 3 10 1 12 27 10 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 BB Erzurumspor 13 9 3 1 23 14 28 +9
2 Ümraniyespor 13 8 2 3 23 10 27 +13
3 MKE Ankaragücü 14 8 3 3 23 11 27 +12
4 Eyüpspor 14 8 3 3 24 18 27 +6
5 Bandırmaspor 14 8 5 1 22 12 25 +10
6 Tuzlaspor 13 6 4 3 15 11 21 +4
7 İstanbulspor 14 6 6 2 23 21 20 +2
8 Kocaelispor 13 6 5 2 13 14 20 -1
9 Gençlerbirliği 14 6 6 2 16 20 20 -4
10 Samsunspor 13 5 4 4 18 18 19 0
11 Adanaspor 15 5 6 4 17 19 19 -2
12 Menemenspor 13 5 6 2 18 23 17 -5
13 Boluspor 13 4 5 4 16 15 16 +1
14 Denizlispor 13 4 6 3 13 18 15 -5
15 Bursaspor 13 4 7 2 17 21 14 -4
16 Manisa FK 14 4 8 2 15 21 14 -6
17 Keçiörengücü 13 4 8 1 14 20 13 -6
18 Altınordu 14 4 9 1 15 27 13 -12
19 Balıkesirspor 13 2 10 1 9 21 7 -12
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/12/2021 Kayserispor vs Antalyaspor
 05/12/2021 Giresunspor vs Fatih Karagümrük
 05/12/2021 Hatayspor vs Başakşehir FK
 05/12/2021 Fenerbahçe vs Çaykur Rizespor
 06/12/2021 Göztepe vs Gaziantep FK
 06/12/2021 Konyaspor vs Yeni Malatyaspor
 10/12/2021 Altay vs Hatayspor
 11/12/2021 Fatih Karagümrük vs Konyaspor
 11/12/2021 Başakşehir FK vs Kasımpaşa
 11/12/2021 Çaykur Rizespor vs Göztepe
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/12/2021 Manisa FK vs Kocaelispor
 05/12/2021 Ümraniyespor vs Boluspor
 05/12/2021 Altınordu vs Samsunspor
 05/12/2021 Denizlispor vs Bursaspor
 06/12/2021 Menemenspor vs Keçiörengücü
 06/12/2021 MKE Ankaragücü vs Balıkesirspor
 10/12/2021 Gençlerbirliği vs Denizlispor
 10/12/2021 Kocaelispor vs BB Erzurumspor
 11/12/2021 Boluspor vs Adanaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/12/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Adıyaman FK
 05/12/2021 Bodrumspor vs Hekimoğlu Trabzon
 05/12/2021 Çorum FK vs İnegölspor
 05/12/2021 Etimesgut Belediyespor vs Somaspor
 05/12/2021 Kahramanmaraşspor vs Diyarbekir Spor
 05/12/2021 Sarıyer vs Niğde Anadolu FK
 05/12/2021 Serik Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 05/12/2021 Sivas Belediyespor vs Afjet Afyonspor
 05/12/2021 Van Spor FK vs Ankaraspor
 06/12/2021 Turgutluspor vs Sakaryaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/12/2021 Arnavutköy Belediye vs Elazığspor
 05/12/2021 Artvin Hopaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 05/12/2021 Batman Petrolspor vs Erbaaspor
 05/12/2021 Belediye Kütahyaspor vs Hendek Spor
 05/12/2021 Bergama Belediyespor vs Sancaktepe FK
 05/12/2021 Karaman Belediyespor vs Osmaniyespor FK
 06/12/2021 Fatsa Belediyespor vs Kahta 02 Spor
 11/12/2021 Hendek Spor vs Arnavutköy Belediye
 11/12/2021 Kahta 02 Spor vs Bergama Belediyespor
 11/12/2021 Kahta 02 Spor - Bergama Belediyespor Bergama Belediyespor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kazanamadı  Kahta 02 Spor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI